Cám gà con cần phù hợp tuổi, giống, dạng cám, lượng ăn thực tế và điều kiện úm. Công thức ghi đúng trên bao chưa đủ nếu gà không tiếp cận máng, hạt quá lớn, cám nhiều bột mịn hoặc nhiệt độ làm đàn giảm ăn. Cám gà thịt và gà đẻ cũng không nên dùng thay nhau kéo dài.
Cám gà con loại nào tốt? Những yêu cầu trong giai đoạn đầu
Gà con phát triển nhanh nhưng lượng cám ăn mỗi ngày còn nhỏ. Mỗi gram cám cần cung cấp cân đối năng lượng, axit amin, vitamin và khoáng, đồng thời có dạng phù hợp để gà dễ mổ. Nước sạch phải luôn sẵn vì thiếu nước làm lượng ăn giảm rất nhanh.
Không nên đánh giá cám chỉ bằng protein thô. Gia cầm cần các axit amin thiết yếu ở tỷ lệ phù hợp; năng lượng, khoáng và vitamin cũng phải cân bằng. Chất lượng nguyên liệu, độ đồng đều khi trộn và điều kiện bảo quản quyết định vật nuôi thực sự nhận được gì.
7 điểm chọn cám gà con theo điều kiện nuôi
- Đúng loài và mục tiêu: gà thịt, gà đẻ hậu bị hoặc giống có chương trình tăng trưởng khác nhau.
- Đúng tuổi: kiểm tra giai đoạn khuyến nghị trên nhãn và hướng dẫn của giống.
- Dạng cám dễ ăn: mảnh hoặc viên phải phù hợp kích thước mỏ; hạn chế quá nhiều bột mịn.
- Lượng ăn thực tế: ghi cám cấp, cám còn và phần rơi vãi.
- Nước và máng: kiểm tra chiều cao, lưu lượng và số vị trí tiếp cận.
- Nhiệt độ, thông gió: nóng hoặc lạnh đều làm thay đổi hành vi ăn.
- Chất lượng bao cám: số lô, ngày mở, mùi, độ khô, vón cục và dấu hiệu côn trùng.
Cách kiểm tra gà con có ăn cám đều trong 24 giờ đầu
Quan sát đàn ở nhiều vị trí thay vì chỉ đứng gần cửa chuồng. Gà phân bố đều, chủ động tìm cám và nước là tín hiệu quản lý tốt hơn việc một nhóm tụ tập quanh vài khay. Kiểm tra khu giữa, cuối chuồng và các điểm có chênh nhiệt.
Lấy mẫu một số con theo quy trình của trại để xem diều có thức ăn và nước, đồng thời ghi số con yếu hoặc chưa tiếp cận máng. Nếu nhiều con diều rỗng, cần kiểm tra ánh sáng, nhiệt úm, vị trí khay, dạng cám và nước trước khi kết luận khẩu phần thiếu chất.
Cám rải trên giấy hoặc khay chỉ nên được quản lý sạch và thay thường xuyên. Cám lẫn phân, vật liệu lót nền chuồng như trấu hoặc mùn cưa hoặc ẩm không nên tiếp tục để gà ăn. Mọi điều chỉnh cần giữ đủ lâu để quan sát nhưng không chờ khi số con yếu tăng.
Gà con không đồng đều: kiểm tra cám hay máng trước?
Trước tiên, xem những con nhỏ tập trung ở đâu. Nếu chúng nằm nhiều ở cuối chuồng, gần vùng lạnh hoặc xa nước, vấn đề tiếp cận và môi trường cần được sửa trước khi thay công thức. Đếm vị trí máng còn cám và quan sát gà có chen lấn khi ăn hay không.
Tiếp theo, so dạng cám giữa đầu và cuối đường cấp. Nhiều bột mịn ở một khu có thể khiến nhóm gà tại đó ăn ít hơn. Cân mẫu từng khu thay vì trộn toàn chuồng vào một số trung bình; cách này cho biết độ không đồng đều có đi cùng vị trí hay xuất hiện rải rác.
Nếu máng, nước, nhiệt và dạng cám đã tương đương nhưng tăng trưởng vẫn lệch, rà chất lượng cám, giống, sức khỏe và lịch chăm sóc cùng người phụ trách kỹ thuật. Không tách đàn hoặc tăng bổ sung chỉ dựa vào màu lông.
Cám gà con khác cám gà thịt và gà đẻ thế nào?
| Nhóm | Mục tiêu | Điểm cần chú ý | Dữ liệu đánh giá |
|---|---|---|---|
| Gà con | Khởi đầu đồng đều, phát triển cơ quan và bộ khung | Dạng cám, khả năng ăn, nhiệt úm, nước | Độ đầy diều, lượng ăn, khối lượng, độ đồng đều |
| Gà thịt | Tăng trưởng và hiệu quả thức ăn theo tuổi xuất bán | Năng lượng, axit amin, dạng viên, nhiệt độ | Tăng trọng, cám tiêu thụ, hao hụt, số loại |
| Gà đẻ hậu bị | Đạt khối lượng và độ đồng đều trước vào đẻ | Không thúc tăng trọng làm sai đường cong chuẩn | Khối lượng theo tuổi, độ đồng đều, khung xương |
| Gà đang đẻ | Duy trì sản lượng, khối lượng trứng và chất lượng vỏ | Lượng ăn, canxi, phospho hữu dụng và vitamin phù hợp | Sản lượng, vỏ, lượng cám, khối lượng đàn |
Bảng này giúp xác định mục tiêu trước khi chọn cám. Gà đẻ dùng cám gà thịt kéo dài có thể nhận tỷ lệ dưỡng chất không phù hợp cho tạo trứng; gà con dùng cám hạt quá lớn có thể không ăn đủ dù thành phần trên nhãn tốt.
Dạng mảnh, viên và bột ảnh hưởng lượng ăn ra sao?
Dạng cám ảnh hưởng khả năng nhặt thức ăn và lượng bột mịn trong máng. Cám mảnh thường giúp gà con dễ ăn hơn viên lớn; cám viên cần có độ bền phù hợp để không vỡ thành quá nhiều bột trong vận chuyển và cấp cám.
Hãy lấy mẫu ở đầu và cuối đường cám, không chỉ trong bao mới. Nếu cuối dãy có nhiều bột hơn, vấn đề có thể nằm ở vận chuyển hoặc thiết bị. Điều chỉnh máng và hệ thống trước khi kết luận công thức dinh dưỡng kém.
Trời nóng làm thay đổi cách đánh giá cám thế nào?
Khi nhiệt độ tăng, gà thường giảm lượng ăn. Nếu chỉ nhìn tỷ lệ dưỡng chất trên mỗi kilogram cám mà không tính lượng ăn thực tế, trại có thể đánh giá sai lượng dinh dưỡng đàn nhận mỗi ngày.
Ưu tiên nước mát, lưu lượng phù hợp, thông gió và giảm điểm nóng trong chuồng. Sau khi môi trường ổn định, mới đánh giá có cần điều chỉnh mật độ dinh dưỡng theo hướng dẫn của chuyên gia. Không tự tăng nhiều loại vitamin hoặc khoáng cùng lúc.
Bảo quản cám gà con để hạn chế ẩm, mốc và mất chất lượng
Kho cám cần khô, sạch, có khoảng cách với nền và tường, đồng thời được kiểm soát côn trùng, chim và chuột. Bao đã mở phải được buộc kín, ghi ngày mở và dùng theo thứ tự. Không để cám gần hóa chất, thuốc sát trùng hoặc nơi ngưng tụ nước.
Ở máng, cám bột mịn và dầu có thể bám lâu ở góc hoặc đường cấp. Vệ sinh theo lịch, kiểm tra mùi và màu cám tại nhiều vị trí. Nếu chỉ lấy mẫu ở bao mới, trại có thể bỏ sót cám cũ hoặc ẩm đang tới đàn qua hệ thống.
Khi nghi cám hỏng, giữ lại bao, số lô và mẫu phù hợp thay vì trộn sang lô khác. Ghi khu chuồng đã sử dụng để theo dõi và truy xuất nếu đàn có biểu hiện bất thường.
Nếu dùng cám công nghiệp hoàn chỉnh, có cần bổ sung premix?
Không tự bổ sung. Cám hoàn chỉnh được thiết kế để dùng trực tiếp cho một đối tượng và giai đoạn; thêm premix có thể làm trùng vitamin, khoáng hoặc sai tỷ lệ công thức. Đầu tiên cần đọc nhãn, hỏi nhà sản xuất và rà mọi sản phẩm đang dùng trong cám hoặc nước.
Nếu cần hiểu premix có vai trò gì trong công thức, xem bài premix trong thức ăn chăn nuôi. Nếu đang nuôi gà, bài premix cho gà giúp bà con kiểm tra thành phần, mức dùng trên nhãn và nguy cơ bổ sung trùng theo từng giai đoạn.
Khi tự phối trộn cám gà con, cần kiểm tra gì?
- Công thức do người có chuyên môn xây dựng cho đúng giống và giai đoạn.
- Nguyên liệu có hồ sơ, độ ẩm và điều kiện bảo quản phù hợp.
- Cân đủ độ chính xác cho lượng nguyên liệu nhỏ.
- Premix được trộn trước với một phần chất mang rồi mới đưa vào mẻ lớn theo hướng dẫn.
- Máy trộn không quá đầy và thời gian trộn đã được kiểm tra.
- Có mẫu lưu, số lô và hồ sơ mẻ để truy xuất.
Trong giai đoạn gà con phát triển nhanh, MX 6115 VITAMIN ADE 25KG bổ sung vitamin A, D3 và E, giúp hỗ trợ sức đề kháng, hấp thu canxi, phát triển xương và chống oxy hóa. Đây là lựa chọn phù hợp khi công thức cần tăng cường nhóm vitamin tan trong dầu cho giai đoạn tăng trưởng. Bà con có thể xem thêm các lựa chọn tại Danh mục Premix vitamin – khoáng – phụ gia.
5 lỗi thường gặp khi đổi cám gà con
- Đổi cám đúng lúc đàn đang chịu stress do chuyển chuồng hoặc vaccine nhưng không ghi lại.
- Chỉ xem cám trong bao, không kiểm tra bột mịn ở cuối đường cấp.
- Dùng khối lượng trung bình để che việc độ đồng đều giảm.
- Thêm premix hoặc vitamin vào cám hoàn chỉnh mà chưa rà thành phần.
- Đổ lỗi cho cám khi nước, nhiệt úm hoặc chỗ máng đang có vấn đề.
Một thay đổi chỉ nên được giữ khi lượng ăn, khối lượng và độ đồng đều đi đúng hướng mà phân, sức khỏe và tỷ lệ loại không xấu hơn. Nếu nhiều yếu tố thay đổi cùng lúc, cần thận trọng với mọi kết luận.
Theo dõi đàn sau khi đổi cám
Ghi lượng cám và nước theo cùng giờ, cân mẫu theo lịch của giống và xem độ đồng đều. Quan sát phân, độ ẩm nền, cám rơi vãi, số con nhỏ và tỷ lệ loại. Nếu đổi cám trùng lúc thay nhiệt, vaccine hoặc chuyển chuồng, phải ghi rõ để tránh quy toàn bộ thay đổi cho cám.
Dừng xem đây là vấn đề dinh dưỡng đơn thuần khi đàn có khó thở, thần kinh, tiêu chảy lan nhanh, xuất huyết hoặc chết tăng. Khi đó cần hạn chế di chuyển và liên hệ bác sĩ thú y.
Câu hỏi thường gặp về cám gà con
Gà con ăn cám gà thịt được không?
Chỉ khi đó là công thức khởi động dành cho gà thịt và đúng độ tuổi. Không dùng cám giai đoạn lớn cho gà con chỉ vì cùng là “cám gà thịt”.
Cám có nhiều protein hơn luôn tốt hơn?
Không. Cần cân bằng các axit amin tiêu hóa với năng lượng, khoáng và lượng ăn thực tế. Protein thô cao không bảo đảm công thức phù hợp.
Điện giải có thay khoáng trong cám không?
Không. Điện giải dùng cho mục tiêu cân bằng nước và khoáng trong những tình trạng phù hợp; không thay premix khoáng của khẩu phần hoàn chỉnh.
Vỏ trứng mỏng có chắc do thiếu canxi?
Không. Cần xem lượng ăn, canxi, phospho hữu dụng, vitamin D3, tuổi đàn, nhiệt độ, nước và bệnh trước khi kết luận.

