Premix trong thức ăn chăn nuôi: 5 lỗi thường gặp khi dùng

bởi: Kunka Chia sẻ: Facebook Zalo
Premix trong thức ăn chăn nuôi: 5 lỗi thường gặp khi dùng

Premix trong thức ăn chăn nuôi là hỗn hợp đồng đều của vi thành phần với chất mang để phân tán vào mẻ cám lớn. Premix không phải cám hoàn chỉnh và không mặc định cho vật nuôi ăn trực tiếp. Chỉ dùng khi có công thức, nhãn, thiết bị cân trộn và nhu cầu rõ ràng.

Trong công thức, premix thường được dùng cùng các nhóm phụ gia thức ăn chăn nuôi khác, nhưng mỗi thành phần có mục tiêu và tỷ lệ riêng. Không gom tất cả vào một khái niệm rồi tăng liều theo cảm tính.

Premix trong thức ăn chăn nuôi là gì?

Theo thuật ngữ của FAO, premix là hỗn hợp đồng đều của một hoặc nhiều vi thành phần hoặc phụ gia với chất pha loãng hay chất mang để giúp chúng phân bố đều trong hỗn hợp lớn hơn. Các vi thành phần có thể được sử dụng ở tỷ lệ rất nhỏ, nên đổ trực tiếp vào một mẻ cám lớn dễ tạo chỗ thừa và chỗ thiếu.

Premix là một phần của công thức, không tự tạo thành khẩu phần hoàn chỉnh. Giá trị của nó phụ thuộc vào việc chọn đúng đối tượng, cân chính xác, phối trộn đều, bảo quản đúng và không trùng với thành phần đã có.

Premix khác cám hoàn chỉnh, cám đậm đặc và thức ăn bổ sung thế nào?

Nhóm Dùng thế nào? Có cho ăn trực tiếp không? Điểm cần kiểm tra
Cám hoàn chỉnh Dùng làm khẩu phần chính cho đúng loài và giai đoạn Có, theo hướng dẫn Đối tượng, giai đoạn, lượng ăn, bảo quản
Cám đậm đặc Phối với nguyên liệu khác theo công thức Không dùng như cám hoàn chỉnh nếu nhãn không cho phép Tỷ lệ phối, nguyên liệu nền và độ đồng đều
Premix Đưa lượng vi thành phần nhỏ vào mẻ cám Thường không Mức dùng, chất mang, cân, thứ tự và thời gian trộn
Thức ăn bổ sung Bổ sung một mục tiêu dinh dưỡng cụ thể Tùy dạng và nhãn Thành phần, đối tượng, nguy cơ trùng lặp

Không nên gọi tất cả sản phẩm vitamin hoặc khoáng là premix. Hãy đọc tên nhóm, mục đích sử dụng và hướng dẫn trên nhãn thay vì suy ra từ dạng bột hoặc quy cách bao.

Khi nào trang trại cần premix?

  • Trại hoặc nhà máy tự phối trộn thức ăn từ nguyên liệu nền.
  • Công thức của chuyên gia yêu cầu bổ sung vi chất hoặc phụ gia ở tỷ lệ nhỏ.
  • Cần tạo một hỗn hợp trung gian để cân và phân bố chính xác hơn.
  • Khẩu phần hiện tại được phân tích và xác định có khoảng thiếu cần điều chỉnh.
  • Có thiết bị cân, máy trộn, hồ sơ mẻ và quy trình kiểm soát phù hợp.

Nếu đang dùng cám công nghiệp hoàn chỉnh, không tự thêm premix chỉ vì đàn chậm lớn hoặc lông xấu. Trước tiên cần kiểm tra lượng ăn, nước, bệnh, bảo quản và thành phần đã có trong cám.

5 thông tin phải đọc trên nhãn premix

  1. Đối tượng và giai đoạn: heo con, heo thịt, nái, gà con hay gà đẻ có nhu cầu khác nhau.
  2. Thành phần hoặc chỉ tiêu: xác định vi chất nào đang được đưa vào khẩu phần.
  3. Mức dùng và cách phối: dùng đúng nhãn, không tự nhân lượng.
  4. Điều kiện bảo quản: nhiệt, ẩm và ánh sáng có thể ảnh hưởng chất lượng.
  5. Số lô và hạn dùng: cần cho truy xuất khi kết quả bất thường.

Đồng thời rà tất cả sản phẩm đang dùng qua cám, nước và rắc mặt. Một vi chất xuất hiện ở nhiều nguồn có thể làm tổng lượng khác xa dự tính ban đầu.

Vì sao premix phải được trộn đều?

Premix chứa lượng nhỏ so với tổng mẻ. Nếu cân không chính xác hoặc máy trộn không phù hợp, một phần cám có thể nhận nhiều vi thành phần hơn phần khác. FAO khuyến nghị cân, thiết bị định lượng và máy trộn phải phù hợp với lượng xử lý và được kiểm tra hiệu năng.

Độ đồng đều còn chịu ảnh hưởng bởi kích thước hạt, khối lượng riêng, độ ẩm, tĩnh điện và thứ tự đưa nguyên liệu vào máy. Trộn lâu hơn không phải lúc nào cũng tốt hơn; thời gian phải được xác định cho thiết bị và công thức cụ thể.

Cách đưa premix vào mẻ cám

  1. Xác nhận công thức, khối lượng mẻ và mức dùng trên nhãn.
  2. Kiểm tra cân có đủ độ chính xác cho lượng premix cần dùng.
  3. Trộn premix với một phần nguyên liệu nền hoặc chất mang theo quy trình để tăng thể tích trung gian.
  4. Đưa nguyên liệu khối lượng lớn và hỗn hợp trung gian vào máy theo thứ tự đã được xác lập.
  5. Không vượt dung tích làm việc của máy trộn.
  6. Ghi số lô, người cân, thời gian trộn, mẻ nhận và mẫu lưu.

Quy trình cụ thể phải theo nhà sản xuất thiết bị, công thức và nhãn sản phẩm. Với thức ăn có thuốc hoặc phụ gia yêu cầu kiểm soát chặt, cần quy trình chống tồn dư và lẫn chéo riêng.

Bảo quản premix thế nào để giữ chất lượng?

Premix cần được giữ trong bao bì kín, nơi khô, mát và tránh ánh sáng theo đúng nhãn. Độ ẩm, nhiệt và thời gian lưu kho có thể ảnh hưởng độ ổn định của một số vitamin hoặc làm sản phẩm vón, khó phân tán.

Mỗi bao sau khi mở cần ghi ngày, đóng kín và dùng theo thứ tự. Không dùng sản phẩm mất nhãn, không rõ số lô, có mùi lạ, đổi màu hoặc vón bất thường. Kho phải tách khỏi thuốc, hóa chất và nguồn nước có thể gây nhiễm chéo.

Khi chia premix sang vật chứa nhỏ hơn, nhãn nhận diện và số lô phải đi cùng sản phẩm. Việc dùng một xô không ghi tên cho nhiều loại bột là nguồn sai sót khó truy xuất.

Cách tính chi phí premix trên mỗi kg cám

Trước tiên, tính chi phí premix cho một mẻ:

Chi phí premix/mẻ = lượng premix dùng trong mẻ × giá mỗi kilogram premix.

Sau đó chia cho khối lượng cám thành phẩm:

Chi phí premix/kg cám = chi phí premix/mẻ ÷ số kilogram cám thành phẩm.

Để đánh giá kinh tế, cần cộng thêm chi phí cân trộn, hao hụt, kiểm nghiệm và xử lý mẻ sai. Không nên so một premix chỉ bằng giá mỗi bao; mức dùng, độ ổn định và khả năng phối trộn quyết định chi phí thực tế.

Dữ liệu cần nhập Nguồn lấy Vì sao cần?
Khối lượng mẻ cám Phiếu sản xuất Tính chi phí trên mỗi kg cám
Lượng premix thực cân Phiếu cân Phát hiện lệch so với công thức
Giá premix Hóa đơn Tính chi phí trực tiếp
Cám thành phẩm và hao hụt Cân đầu ra Không đánh giá trên khối lượng lý thuyết
Chỉ số đầu ra của đàn Sổ trại Biết chi phí có đi kèm kết quả phù hợp hay không

Lưu hồ sơ mẻ cám để truy xuất và đánh giá

Mỗi mẻ nên có ngày trộn, mã công thức, khối lượng dự kiến, nguyên liệu và số lô, lượng thực cân, người thực hiện, thời gian trộn, silo hoặc khu nhận cám. Khi đàn có kết quả bất thường, hồ sơ cho biết những nhóm nào đã ăn cùng mẻ.

Giữ mẫu theo quy trình của cơ sở và ghi điều kiện bảo quản. Nếu chỉ còn một túi bột không nhãn, kết quả phân tích sau này cũng khó liên kết với đúng mẻ hoặc đúng đàn.

Đối chiếu lượng nguyên liệu đầu vào với cám thành phẩm để phát hiện hao hụt hoặc sai khối lượng. Chênh lệch lớn cần được giải thích trước khi tính chi phí premix trên mỗi kilogram cám.

5 lỗi làm premix không đạt mục tiêu

  • Cân lượng nhỏ bằng thiết bị không đủ độ chính xác.
  • Đổ premix trực tiếp vào mẻ lớn mà không có bước phân tán phù hợp.
  • Trộn máy quá đầy hoặc dùng thời gian trộn theo thói quen.
  • Dùng đồng thời nhiều sản phẩm có thành phần trùng nhau.
  • Đánh giá hiệu quả khi công thức nền, nguyên liệu và quản lý thay đổi liên tục.

Đánh giá premix bằng dữ liệu nào?

Chọn chỉ số theo mục tiêu công thức. Với heo thịt có thể là tăng trọng, lượng cám, độ đồng đều và chi phí mỗi kilogram tăng trọng; với gà đẻ có thể là lượng ăn, sản lượng, khối lượng trứng và chất lượng vỏ. Sức khỏe, số con loại và phân phải được ghi để tránh đánh đổi hiệu quả bằng vấn đề khác.

Giữ công thức nền và điều kiện quản lý ổn định khi đánh giá. Nếu thay đồng thời nguyên liệu, premix, thuốc, nhiệt độ và mật độ, trại không thể biết yếu tố nào tạo ra thay đổi.

Kết quả cũng nên được xem qua nhiều mẻ liên tiếp; một mẻ có sai số cân hoặc nguyên liệu bất thường không đại diện cho toàn bộ chương trình premix.

Khi nào không nên tự bổ sung premix?

  • Đang dùng cám hoàn chỉnh nhưng chưa rà thành phần.
  • Không có công thức hoặc không xác định được mức dùng theo nhãn.
  • Cân không đủ chính xác cho lượng nhỏ.
  • Máy trộn chưa được kiểm tra độ đồng đều.
  • Premix ẩm, vón, quá hạn hoặc mất nhãn.
  • Đàn có dấu hiệu bệnh cần đánh giá thú y thay vì chỉ sửa khẩu phần.

Khi công thức cần tăng cường vitamin tan trong dầu, MX 6115 VITAMIN ADE 25KG cung cấp vitamin A, D3 và E để hỗ trợ sức khỏe, sức đề kháng, phát triển xương và chức năng sinh sản của gia súc, gia cầm. Bà con có thể xem thêm các sản phẩm phối trộn theo nhu cầu tại Danh mục Premix vitamin – khoáng – phụ gia.

Để xem cách các nhu cầu thay đổi theo vật nuôi, tham khảo bài cám cho lợn và cám gà con.

Câu hỏi thường gặp về premix trong thức ăn chăn nuôi

Premix có phải cám đậm đặc không?

Không. Cả hai đều cần phối trộn, nhưng premix thường đưa các vi thành phần ở lượng nhỏ vào hỗn hợp lớn; cám đậm đặc có thành phần và tỷ lệ phối khác.

Có thể cho vật nuôi ăn trực tiếp premix không?

Không, trừ khi nhãn ghi rõ cách dùng đó. Premix thường phải được phối vào thức ăn theo công thức để phân bố đúng.

Premix càng nhiều càng tốt?

Không. Dùng vượt công thức có thể làm mất cân đối, tăng chi phí và tạo nguy cơ thừa vi chất.

Làm sao biết máy trộn đủ đều?

Cần có quy trình kiểm tra hiệu năng và lấy mẫu phù hợp cho thiết bị. Không thể kết luận chỉ vì máy đã chạy đủ lâu theo thói quen.