Dịch tả lợn châu Phi không lây sang người: Cách bảo vệ đàn

bởi: Kunka Chia sẻ: Facebook Zalo
Dịch tả lợn châu Phi có lây sang người không? 72 giờ

Dịch tả lợn châu Phi không lây sang người và không gây bệnh cho người. Tuy vậy, người ra vào trại có thể mang virus trên ủng, quần áo, xe, dụng cụ hoặc thực phẩm. Bà con không cần hoang mang cho sức khỏe con người nhưng phải chặn đường virus đi đến đàn lợn.

Câu trả lời “không lây sang người” không có nghĩa heo nghi bệnh được phép bán chạy, vận chuyển hoặc tự giết mổ. ASF là bệnh nguy hiểm ở lợn và phải được xác nhận bằng xét nghiệm. Khi đàn sốt, bỏ ăn, đỏ hoặc tím da, xuất huyết hay chết bất thường, chủ trại cần hạn chế di chuyển và báo cơ quan thú y.

Vì sao người không mắc bệnh nhưng vẫn có thể làm ASF lây lan?

Virus ASF gây bệnh ở lợn nhà và lợn rừng. Con người không phải vật chủ mắc bệnh, nhưng có thể đóng vai trò vận chuyển cơ học: vật liệu có virus bám trên giày, quần áo, tay, bánh xe hoặc dụng cụ rồi được đưa từ nơi có nguy cơ đến khu nuôi.

Thực phẩm từ lợn nhiễm virus cũng có thể trở thành nguồn lây nếu được đưa vào trại hoặc dùng làm thức ăn cho lợn. Vì vậy, kiểm soát bữa ăn của nhân viên, rác thực phẩm và xe giao hàng là một phần của an toàn sinh học, không chỉ là quy định vệ sinh.

4 đường người và phương tiện có thể đưa virus đến đàn lợn

Đường nguy cơ Vật có thể mang chất bẩn Vị trí cần kiểm soát Việc cần làm
Người ra vào Ủng, quần áo, tay, điện thoại, túi cá nhân Cổng, phòng thay đồ, cửa vào khu nuôi Thay đồ, rửa tay, dùng ủng riêng và để đồ cá nhân ngoài khu
Xe và dụng cụ Bánh xe, gầm xe, thùng xe, xe đẩy, dụng cụ bắt lợn Bãi chờ, cổng sát trùng, lối vào dãy chuồng Loại bùn đất, rửa, để ráo và sát trùng trước khi đi tiếp
Thực phẩm và rác Thịt lợn, thức ăn thừa, bao bì, rác nhà bếp Khu ăn của nhân viên và điểm tập kết rác Không đưa thực phẩm rủi ro vào khu nuôi; quản lý rác kín
Heo và sản phẩm từ heo Heo mới nhập, xác, thịt, phân và vật tư tiếp xúc Khu nhập đàn, khu cách ly và tuyến vận chuyển Kiểm soát nguồn, cách ly, ghi hồ sơ và không di chuyển heo nghi bệnh

Bảng này giúp lần theo đường đi của vật mang nguy cơ. Bà con nên kiểm tra theo thứ tự từ ngoài cổng, qua vùng thay đồ và bãi xe, đến cửa từng nhà nuôi. Một khâu sạch không bù được khâu sau đó bị tái nhiễm bẩn.

5 câu hỏi truy lại đường nguy cơ trong 72 giờ

  1. Có heo mới, xe chở heo, xe cám hoặc xe thu mua nào đến trại không?
  2. Người nào đã vào khu nuôi và trước đó có đến trại, chợ hoặc điểm giết mổ khác không?
  3. Ủng, quần áo, dụng cụ và xe đẩy có được dùng chung giữa các dãy không?
  4. Thực phẩm có thịt lợn hoặc thức ăn thừa có được mang vào khu chăn nuôi không?
  5. Khu nào xuất hiện heo bất thường đầu tiên và người chăm đã đi tiếp đến đâu?

Ghi tên, giờ và tuyến di chuyển thay vì chỉ trả lời “có” hoặc “không”. Nếu một xe đi qua khu bẩn sau khi đã sát trùng, phải xem xe đã tái nhiễm bẩn. Nếu nhân viên thay ủng nhưng mang điện thoại hoặc dụng cụ cũ vào chuồng, ranh giới sạch vẫn bị phá vỡ.

Dịch tả lợn châu Phi ảnh hưởng đến sức khỏe con người thế nào?

ASF không gây bệnh ở người và không truyền sang người qua tiếp xúc với lợn hoặc ăn sản phẩm từ lợn. Tuy nhiên, điều đó không biến thịt từ heo nghi bệnh thành thực phẩm được phép lưu thông. Trại phải tuân thủ kiểm soát thú y, an toàn thực phẩm và quy định xử lý động vật mắc hoặc nghi mắc bệnh.

Không ăn tiết canh, thịt sống hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc vì ngoài ASF còn có những mối nguy khác đối với sức khỏe con người. Người có vết thương khi làm việc với động vật cần dùng bảo hộ phù hợp và vệ sinh tay, dụng cụ đúng cách.

Dấu hiệu nào ở đàn lợn phải báo cơ quan thú y?

  • Nhiều heo cùng sốt cao, bỏ ăn và nằm tụ.
  • Đỏ hoặc tím ở tai, bụng, chân; có chấm xuất huyết.
  • Khó thở, nôn, tiêu chảy, phân đen hoặc dấu hiệu thần kinh.
  • Nái sảy thai hoặc sinh con yếu bất thường.
  • Số heo chết tăng nhanh hoặc bệnh xuất hiện ở nhiều khu.

Không thể xác nhận ASF chỉ bằng mắt thường vì bệnh khác có thể tạo biểu hiện tương tự. Khi cần đánh giá tổ hợp sốt, đổi màu da và bỏ ăn, bài heo sốt đỏ toàn thân bỏ ăn hướng dẫn cách giữ ranh giới khu vực và chuẩn bị dữ liệu.

Thông tin tổng quát về dấu hiệu, đường lây và kiểm soát được trình bày trong bài dịch tả lợn châu Phi. Khi nghi bệnh, hướng dẫn trực tiếp của cơ quan thú y tại địa phương luôn được ưu tiên.

Cần làm gì ngay khi nghi đàn lợn mắc ASF?

  1. Dừng xuất, nhập, ghép hoặc chuyển heo giữa các khu.
  2. Giới hạn người vào khu nghi bệnh; dùng ủng, quần áo và dụng cụ riêng.
  3. Ghi tổng số heo, số mắc, số chết, thân nhiệt và dấu hiệu theo từng khu.
  4. Giữ hồ sơ xe, khách, heo nhập, cám và tuyến di chuyển trong 72 giờ.
  5. Không tự mổ khám, lấy mẫu hoặc di chuyển xác khi chưa được hướng dẫn.
  6. Báo cơ quan thú y hoặc bác sĩ phụ trách và làm theo yêu cầu khoanh vùng.

Người chăm đi từ khu khỏe đến khu nghi bệnh và không quay ngược lại trong cùng ca. Dụng cụ dùng ở khu nghi bệnh phải ở lại khu đó cho đến khi được xử lý. Không bán chạy hoặc che giấu số heo chết vì hành động này có thể đưa virus ra ngoài trại.

Làm sạch trước khi sát trùng để tránh phun mà không hiệu quả

Phân, bùn, cám rơi và dầu mỡ che bề mặt, làm dung dịch sát trùng khó tiếp xúc với nơi cần xử lý. Thu gom chất bẩn, cọ rửa bánh xe, gầm xe, sàn, khe và dụng cụ; sau đó để nước chảy hết trước khi phun hoặc ngâm. Hố nhúng ủng phải được thay khi dung dịch bẩn, không chỉ châm thêm.

Đọc nhãn để biết tỷ lệ pha, số phút cần giữ ướt, loại bề mặt và đồ bảo hộ. Dùng cốc hoặc cân riêng để định lượng, ghi ngày giờ pha và người thực hiện. Không pha chung hai hóa chất nếu nhãn không cho phép.

Chọn sản phẩm sát trùng theo vị trí cần xử lý

VIREX là sản phẩm sát trùng dạng bột dùng cho sàn, vách, dụng cụ, bánh xe, phương tiện và hố nhúng ủng sau khi đã làm sạch. Dạng bột giúp người phụ trách cân lượng cần pha cho từng khu; bề mặt phải được phủ ướt và giữ đủ thời gian ghi trên nhãn.

FCA VIRCONTROL là chất khử trùng phổ rộng cho chuồng trại và dụng cụ, hỗ trợ kiểm soát virus, vi khuẩn và nấm trong chương trình an toàn sinh học. Khi lựa chọn, bà con cần căn cứ loại bề mặt, khả năng làm sạch, tỷ lệ pha và cách trại duy trì dung dịch.

Không có sản phẩm nào bù được việc xe đi lại giữa đường bẩn và đường sạch hoặc nhân viên dùng chung ủng. Sau sát trùng, kiểm tra xem bánh xe, khe sàn, tay nắm cửa và dụng cụ có còn bùn, phân hoặc vùng khô chưa được phủ dung dịch hay không.

Thịt lợn và thực phẩm cần được quản lý thế nào?

Không đưa thịt lợn, sản phẩm từ lợn hoặc thức ăn thừa không kiểm soát vào khu nuôi. Bữa ăn của nhân viên nên ở khu riêng; rác được chứa kín và đi theo tuyến không cắt qua vùng sạch. Không dùng thức ăn thừa chưa xử lý làm thức ăn cho lợn.

Heo nghi bệnh không được tự giết mổ hoặc đưa vào tiêu thụ. Hãy giữ nguyên hiện trạng và làm theo hướng dẫn của cơ quan thú y. Đây là biện pháp ngăn virus di chuyển đến đàn khác, không phải vì ASF sẽ gây bệnh cho người.

Câu hỏi thường gặp về ASF và sức khỏe con người

Chạm vào heo mắc ASF có làm người bị bệnh không?

Không. Virus ASF không gây bệnh cho người. Tuy nhiên, tay, găng, ủng và quần áo có thể mang vật liệu nhiễm virus sang đàn lợn khác nếu không được kiểm soát.

Ăn thịt lợn có làm người mắc ASF không?

Không. Nhưng chỉ sử dụng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng và được kiểm soát; tuyệt đối không giết mổ hoặc tiêu thụ heo nghi bệnh.

ASF có lây sang gà, bò hoặc chó không?

ASF là bệnh của lợn nhà và lợn rừng. Các loài khác không mắc ASF, nhưng người, động vật, xe hoặc dụng cụ di chuyển giữa khu vực vẫn có thể mang chất bẩn cơ học.

Tiêm vaccine rồi có bỏ các bước an toàn sinh học không?

Không. Vaccine, khi được phép và sử dụng đúng chương trình, không thay thế kiểm soát nguồn đàn, người, xe, thực phẩm, làm sạch và sát trùng.

Nghi ASF có nên tự lấy mẫu không?

Không nên. Liên hệ cơ quan thú y để được hướng dẫn con cần lấy mẫu, loại mẫu, bảo quản và vận chuyển an toàn.

Không lây sang người nhưng con người phải chặn đường virus

Dịch tả lợn châu Phi có lây sang người không? Câu trả lời là không. Việc của chủ trại là kiểm soát những gì con người mang theo: ủng, quần áo, xe, dụng cụ, thực phẩm và heo mới nhập. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, dừng di chuyển và báo thú y sớm giúp bảo vệ đàn tốt hơn bất kỳ nỗ lực bán chạy hay tự xử lý nào.